కనుమ పండుగ తెలుగు ప్రజల సంప్రదాయాల్లో అత్యంత ముఖ్యమైన పండుగల్లో ఒకటి. ఇది సంక్రాంతి పండుగలో భాగంగా మూడో రోజున జరుపుకుంటారు. వ్యవసాయానికి ప్రాణమైన పశువులకు కృతజ్ఞతగా ఈ పండుగను అంకితం చేస్తారు. రైతుల జీవనశైలిని, గ్రామీణ సంస్కృతిని ప్రతిబింబించే పండుగగా కనుమకు ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉంది. కుటుంబ సభ్యులంతా కలిసి ఈ పండుగను ఆనందంగా జరుపుకుంటారు.
కనుమ రోజున ఉదయమే ఇళ్ల ముందు మట్టి ముగ్గులు వేసి, పశువులను శుభ్రపరచి అలంకరిస్తారు. గోవులకు పసుపు, కుంకుమ, పూలతో పూజలు చేసి, వాటికి ప్రత్యేకంగా తయారు చేసిన ఆహారం పెడతారు. పశువుల కొమ్ములకు రంగులు వేసి, గంటలు కట్టడం ఆనవాయితీ. ఈ విధంగా పశువులను కుటుంబ సభ్యుల్లా గౌరవించడం కనుమ పండుగ ప్రత్యేకత.
గ్రామాల్లో కనుమ రోజు జానపద ఆటలు, ఎద్దుల పందాలు, కబడ్డీ వంటి క్రీడలు జరుగుతాయి. యువత, పిల్లలు ఉత్సాహంగా పాల్గొంటారు. జానపద నృత్యాలు, పాటలు, డప్పుల మోగుడు గ్రామాలను పండుగ వాతావరణంతో నింపుతాయి. ఈ వేడుకలు గ్రామీణ సంస్కృతిని కాపాడుతూ తరతరాలకు అందిస్తాయి.
కనుమ పండుగకు ప్రత్యేక వంటకాలు కూడా ఉంటాయి. మాంసాహార వంటకాలు, పులిహోర, పొంగలి, గారెలు వంటి పిండివంటకాలు ప్రతి ఇంట్లో తయారవుతాయి. బంధువులు, స్నేహితులు ఒకరినొకరు ఆహ్వానించుకుని కలిసి భోజనం చేయడం సంప్రదాయం. ఇది కుటుంబ బంధాలను మరింత బలపరుస్తుంది.
మొత్తంగా కనుమ పండుగ కృతజ్ఞత, ఆనందం, ఐక్యతకు ప్రతీక. పశువులు లేకుండా వ్యవసాయం సాధ్యం కాదని గుర్తుచేస్తూ, ప్రకృతితో మనిషి అనుబంధాన్ని ఈ పండుగ తెలియజేస్తుంది. గ్రామీణ జీవనానికి గౌరవం చూపిస్తూ, సంప్రదాయాలను నిలుపుతూ కనుమ పండుగ ప్రతి తెలుగు ఇంట్లో ఆనందాన్ని నింపుతుంది.
