షేర్ మార్కెట్లో ట్రేడింగ్ విధానాన్ని మరింత పారదర్శకంగా, సమర్థవంతంగా మార్చేందుకు సెబీ కీలక ప్రతిపాదనలు చేసింది. ఇటీవల అమల్లోకి వచ్చిన క్లోజింగ్ ఆక్షన్ సెషన్ (CAS) విధానాన్ని సమీక్షిస్తున్న సెబీ, అమలు కాకుండా మిగిలిపోయిన ఐస్బర్గ్ ఆర్డర్లను కూడా క్లోజింగ్ ఆక్షన్లోకి తీసుకురావాలని ప్రతిపాదించింది. ప్రస్తుతం CASలో సాధారణంగా మార్కెట్, లిమిట్ ఆర్డర్లకు మాత్రమే అవకాశం ఉంది. ఐస్బర్గ్ ఆర్డర్లు మాత్రం CASలోకి వెళ్లకుండా మిగిలిపోతున్నాయి. పెద్ద మొత్తంలో షేర్లను ఒకేసారి బయటపెట్టకుండా విడతలుగా ఆర్డర్ చేసే విధానాన్నే ఐస్బర్గ్ ఆర్డర్ అంటారు. ఈ మార్పు అమలైతే మార్కెట్ ముగింపు సమయంలో అందుబాటులో ఉండే ఆర్డర్ల పరిమాణం పెరిగే అవకాశం ఉంది.
క్లోజింగ్ ఆక్షన్ సెషన్ను సెబీ ఆగస్టు 3, 2026 నుంచి ఈక్విటీ క్యాష్ మార్కెట్లో అమలు చేసింది. మార్కెట్ ముగింపు ధరను మరింత పారదర్శకంగా నిర్ణయించడం, చివరి నిమిషాల్లో ధరల్లో వచ్చే అనవసరమైన హెచ్చుతగ్గులను తగ్గించడం ఈ విధానం ప్రధాన లక్ష్యాల్లో ఒకటి. CASలో కొనుగోలు, అమ్మకపు ఆర్డర్లను ఒకే చోట సమీకరించి, ఎక్కువ మొత్తంలో లావాదేవీలు జరిగే ధరను సమతుల్య ధరగా నిర్ణయిస్తారు. ప్రస్తుతం క్లోజింగ్ ఆక్షన్లో ఐస్బర్గ్ ఆర్డర్లను అనుమతించడం లేదు. సెబీ తాజా ప్రతిపాదన ఈ నిబంధనలో మార్పు తీసుకురావడంపై దృష్టి పెట్టింది.
ఐస్బర్గ్ ఆర్డర్ అంటే పెద్ద మొత్తంలో కొనుగోలు లేదా అమ్మకం చేయాలనుకునే ట్రేడర్ మొత్తం పరిమాణాన్ని మార్కెట్లో ఒకేసారి చూపకుండా, కొంత భాగాన్ని మాత్రమే కనిపించేలా ఉంచే ఆర్డర్. మిగిలిన పరిమాణం దశలవారీగా మార్కెట్లోకి వస్తుంది. పెద్ద ఆర్డర్ కారణంగా మార్కెట్పై ఒక్కసారిగా ప్రభావం పడకుండా ఉండేందుకు ఈ విధానాన్ని ఉపయోగిస్తారు. అయితే ప్రస్తుత CAS నిబంధనల్లో ఇలాంటి ఆర్డర్లకు అవకాశం లేకపోవడంతో అవి అమలు కాకుండా మిగిలిపోవచ్చు. వాటిని కూడా క్లోజింగ్ ఆక్షన్లోకి అనుమతించడం ద్వారా చివరి దశలో మార్కెట్ లిక్విడిటీ మరింత మెరుగుపడే అవకాశం ఉందని భావిస్తున్నారు. అయితే దీనివల్ల ఆర్డర్ల నిర్వహణ, ధరల గుర్తింపు వంటి అంశాలపై కూడా స్పష్టమైన నిబంధనలు అవసరం.
క్లోజింగ్ ఆక్షన్ సెషన్ ప్రారంభమైన తర్వాత మార్కెట్లో కొన్ని మార్పులు కనిపించాయి. ముఖ్యంగా ఎక్స్పైరీ రోజుల్లో సూచీల ధరల్లో చివరి సమయంలో భారీ హెచ్చుతగ్గులు నమోదవడంతో సెబీ CAS, డెరివేటివ్స్ సెటిల్మెంట్ విధానాలను సమీక్షిస్తోంది. డెరివేటివ్స్ సెటిల్మెంట్ ధరను నిర్ణయించేందుకు బ్లెండెడ్ VWAP లేదా CASలో జరిగే లావాదేవీల ఆధారిత విధానం వంటి రెండు మార్గాలను కూడా సెబీ ప్రతిపాదించింది. అలాగే CAS సమయం, ఇండెక్స్ సూచిక ధరల ప్రదర్శన, ఆర్డర్ల మార్పులపై కూడా పలు సూచనలు చేసింది. వీటిపై మార్కెట్ భాగస్వాముల నుంచి అక్టోబర్ 3 వరకు అభిప్రాయాలను కోరుతోంది.
మొత్తంగా చూస్తే, ఐస్బర్గ్ ఆర్డర్లను క్లోజింగ్ ఆక్షన్లోకి తీసుకురావాలన్న సెబీ ప్రతిపాదన మార్కెట్ ముగింపు సమయంలో ఆర్డర్ల నిర్వహణను మరింత సులభతరం చేసే అవకాశం ఉంది. అయితే ఇది ప్రస్తుతం ప్రతిపాదన దశలోనే ఉంది. మార్కెట్ భాగస్వాములు, బ్రోకర్లు, పెట్టుబడిదారుల నుంచి వచ్చే అభిప్రాయాలను పరిశీలించిన తర్వాత తుది నిర్ణయం తీసుకునే అవకాశం ఉంది. CAS ద్వారా పారదర్శకమైన క్లోజింగ్ ధరను నిర్ధారించడంతో పాటు, పెద్ద ఆర్డర్లు, డెరివేటివ్స్ సెటిల్మెంట్, మార్కెట్ లిక్విడిటీ మధ్య సరైన సమతుల్యత సాధించడమే సెబీ తాజా చర్యల ప్రధాన ఉద్దేశంగా కనిపిస్తోంది.
